Monografie miejscowości górnośląskich

Mieszkańcy z miejscowości: Łany, Podlesie, Przewóz, Dzielnica i Nieznaszyn z początku XIX w.

Na podstawie recesu uwłaszczeniowego i związanych z tym regulacji powinności oraz zakupu gruntów, datowanych 1820 r. w Łanach i Stanowicach (kilka umów pomiędzy Johannem von Schalscha, a kilkoma mieszkańcami Łan i także innych miejscowości), poznajemy ówczesnego sołtysa tej miejscowości – Zemelkę, oraz wielu mieszkańców tej i okolicznych miejscowości Anno 1820.

Poniższe zestawienie, mogące być nieocenioną wskazówką dla genealoga, powstało 20 kwietnia 1820 r. Na końcu artykułu warto zwrócić uwagę na informację dotyczącą zmiany nazwiska już w XIX w., która może wyjaśnić niektórym poszukiwaczom swoich przodków ich nagłego zaginięcia w źródłach.

Łany (Lohnau)

Gospodarstwa wolnych kmieci:
Jacob Franitza
Lorenz Sobotta
Martin Zemelka
Simon Schynol
Franz Zemelka
Valentin Bogdon
Paul Grieger
Jacob Barton
Andres Adamietz
Simon Grieger
Jacob Gorrywoda
Josepg Gorrywoda
Lorenz Adamietz
Thomeck Schynol
Jendra Kloss młynarz
Ponadto to grona wolnych kmieci zaliczono dobra parafialne.

Wolni zagrodnicy i chałupnicy:
Mthes Potrz
Jacob Gaertner
Franz Swoboda
Franz Kalytta
Franz Smaszoch
Jaisch Gaertner
Jura Ryborsz
Mathes Olschowsky
Michael Niebossa

Obcy gospodarze z Podlesia (Podlesch):
Simon Golla
Mathes Ignaczy
Nikolai Pawlick
Joseph Syrzisko
Thomek Pittlick
Bartek Krybuss
Franz Wysgoll
Isidor Grieger
Valeck Siegmund
Bartek Mocha
Jaisch Kirchniawy

Z Przewozu (Przewos):
Johann Niegatsch
Anton Przewosnik

Z Dzielnicy (Dzielnitz):
Thomeck Soika

Z Nieznaszyna (Niesnashin):
Johann Golla oraz nie podany z nazwiska karczmarz

W tej miejscowości, w jednych z najstarszych akt gruntowych znajdujemy jednostkę, która wielu genealogów może przyprawić o ból głowy. Otóż wśród najstarszych zachowanych odpisów dokumentów (przełom XVIII i XIX w.) dotyczących kupna-sprzedaży nieruchomości oraz uwłaszczeń pojawia się nazwisko Kias. Jednakże już w połowie XIX w. nazwisko to w tychże aktach nie występuje. Sprawa wydaje się zagadkowa, ponieważ ludność wiejska nie była zbyt mobilna w tym okresie, a na pewno nie rodzina posiadająca jedne z większych gospodarstw we wsi. Odpowiedź daje nam właśnie owa jednostka akt gruntowych, założonych jeszcze w urzędzie gruntowym Łany-Błażejowice.

Właścicielem tejże nieruchomości był to bowiem w początkach XIX w. niejaki Martin Kias alias Mrachatz. To drugie nazwisko jest zaś bardzo popularne w kolejnych latach w Łanach. Informacja to może być cenną wskazówką dla osób poszukujących swoich przodków, którzy nagle znikają w źródłach. Może wcale nie zniknęli, a jedynie występują pod zupełnie innym nazwiskiem.
Mamy tutaj bowiem przypadek procesu ustalania pisowni, a właściwie formy brzmienia nazwiska. Jednocześnie, co naeży podkreślić, nie musiało to dotyczyć wszystkich osób, spokrewnionych z daną rodziną. Również tutaj, niektórzy przedstawiciele rodzny Kiasów dożyli w Łanach do lat 60-tych ubiegłego wieku.

Bibliografia:

1. Materiały źródłowe Archiwum Państwowego w Opolu